Tom 49. Zeszyt 4. 2008
207
 
 

Gniazdowanie pluszcza Cinclus cinclus w budkach lęgowych w Sudetach

Andrzej Czapulak, Cezary Dziuba, Mirosław Fura

Abstrakt: Przed sezonem lęgowym 2004 na dwóch obszarach Sudetów wywieszono budki lęgowe dla pluszcza Cinclus cinclus. Stosowano dwa typy budek: prostokątne oraz ze spadzistym dachem. Typ budki, materiał, z jakiego była wykonana oraz miejsce, gdzie została powieszona nie miały wpływu na zasiedlanie ich przez pluszcze. Pluszcze wykorzystywały do lęgów 32–34% budek. W roku 2007 70% par w Sudetach Wschodnich i 55% par w Sudetach Środkowych gniazdowało w budkach lęgowych. Duża liczba nowych potencjalnych miejsc gniazdowych miała istotny wpływ na wzrost liczebności populacji w Sudetach Środkowych, ale nie w Sudetach Wschodnich. Mogło to być związane z wyższą przeżywalnością ptaków na pierwszym z obszarów oraz większą liczbą potencjalnych miejsc gniazdowych (innych niż budki lęgowe) na drugim. Budki lęgowe były wykorzystywane przez cztery inne gatunki ptaków, zazwyczaj przez pliszkę górską Motacilla cinerea. Ponadto odnotowano występowanie pojedynczych osobników koszatki Dryomys nitedula oraz popielicy Glis glis.

 

217
 
 

Letnie naloty czyża Carduelis spinus we wschodniej Wielkopolsce i na Pojezierzu Chełmińsko-Dobrzyńskim

Paweł Przybycin, Michał Przybycin

Abstrakt: W środkowej Polsce czyż gniazduje nieregularnie lub sporadycznie, pojawiając się tam w okresie przelotów i zimą. W okresie 1996–2005 we wschodniej Wielkopolsce i na Pojezierzu Chełmińsko-Dobrzyńskim stwierdzono występowanie letnich nalotów czyża. Miały one miejsce w latach: 1996, 1997, 2000, 2001 i 2004. Czyże obserwowano wtedy w lasach i poza terenami leśnymi począwszy od końca czerwca lub początku lipca. Ptaki były obecne na tym terenie nieprzerwanie do wiosny następnego roku. Urodzaj nasion świerka i sosny, z którym mogą być związane letnie naloty tego gatunku, przeanalizowano dla lęgowisk polskich, szwedzkich, fińskich i austriackich. Owocowanie tych drzew na wymienionych terenach było słabo zsynchronizowane, poza świerkiem w Finlandii i Szwecji oraz świerkiem w Finlandii i sosną w Szwecji, które owocowały synchronicznie. Regresja logistyczna wykazała, że naloty czyży w środkowej Polsce mogą być związane ze słabym urodzajem nasion sosny na polskich lęgowiskach (wynik bliski istotności). Nie wykazano związku nalotów czyża z owocowaniem świerka i sosny w pozostałych krajach. Prawdopodobnie mechanizm powodujący występowanie letnich nalotów czyża w środkowej Polsce ma charakter złożony, a obok urodzaju nasion sosny i świerka, pewną rolę mogą tu odgrywać także inne czynniki, takie jak dynamika populacji gatunku i warunki pogodowe.

 

226
 
 

Występowanie błotniaka zbożowego Circus cyaneus na Pomorzu Zachodnim w latach 1990–2007
Łukasz Ławicki, Sebastian Guentzel, Michał Jasiński, Zbigniew Kajzer, Marcin Sołowiej, Artur Staszewski

Abstrakt: W latach 1990. błotniak zbożowy był skrajnie nielicznym gatunkiem lęgowym na Pomorzu Zachodnim z liczebnością szacowaną na 10–15 par. Najważniejsze lęgowiska znajdowały się w rejonie Zalewu Szczecińskiego i na Równinie Pyrzycko-Stargardzkiej. Pod koniec 20. wieku nastąpił zanik populacji lęgowej w regionie. W latach 1990–2007 na Pomorzu Zachodnim zebrano 894 obserwacje 1197 osobników błotniaka zbożowego. Regularna wędrówka jesienna zaczyna się we wrześniu, ze szczytem w I dekadzie listopada. Błotniaki zbożowe powszechnie i dość licznie zimują na Pomorzu Zachodnim. Migracja wiosenna jest wyraźna w marcu, a kulminacja przelotu następuje w 1. dekadzie kwietnia. Jesienią i wiosną przeważają obserwacje samic/młodych ptaków, natomiast zimą spotyka się głównie dorosłe samce. Ponad 80% obserwacji błotniaków zbożowych w okresie pozalęgowym dotyczyło pojedynczych osobników. Na Pomorzu Zachodnim błotniaki te najczęściej widywano nad polami uprawnymi (52% obserwowanych osobników), łąkami (27%) i zbiornikami wodnymi (13%).

 

235
 
 

Zimowanie ptaków wodnych na Pomorzu Zachodnim w latach 2002–2008
Łukasz Ławicki, Ryszard Czeraszkiewicz, Sebastian Guentzel, Michał Jasiński, Zbigniew Kajzer, Jacek Kaliciuk, Arkadiusz Oleksiak

Abstrakt: Pomorze Zachodnie ma kluczowe znaczenie jako zimowisko dla kilku gatunków ptaków wodnych w skali Europy i Polski. Obserwacje z lat 2002-2008 potwierdziły wcześniejsze dane o wyjątkowym znaczeniu regionu dla zimującego bielaczka Mergus albellus – do 35 000 os. (ok. 50% populacji europejskiej) oraz dla ogorzałki Aythya marila – do 54 000 os. (ok. 30% populacji zimującej w Europie). Zachodnia cześć Pomorza jest też ważnym miejscem zimowania: łabędzia krzykliwego Cygnus cygnus (do 1430 os.), gęsi zbożowej Anser fabalis (do 51 000 os. – 6% populacji zimującej w Europie), gęsi białoczelnej A. albifrons (do 8800 os.), gęgawy A. anser (do 1000 os.), głowienki A. ferina (do 4960 os.), czernicy A. fuligula (do 33 300 os.), nurogęsi M. merganser (do 23 300 os. – 7% populacji zimującej w Europie), bielika Haliaeetus albicilla (do 126 os.) i kormorana Phalacrocorax carbo (do 11 640 os.). Największe znaczenie dla zimujących ptaków wodnych ma Zalew Szczeciński wraz z deltą Świny (do 100 tys. ptaków), dolina dolnej Odry (do 55 tys. ptaków), jeziora: Miedwie i Dąbie oraz Zalew Kamieński (20–35 tys. ptaków).

 

    Notatki
245
 
 

Czwarte stwierdzenie uhli azjatyckiej Melanitta deglandi stejnegeri w Palearktyce Zachodniej
Paweł Malczyk, Dorota Łukasik

 

250
 
 

Populacja lęgowa dzierlatki Galeria cristata w Regionie Świętokrzyskim w latach 1985–2006
Łukasz Misiuna

 

256
 
 

Efemeryczna populacja potrzeszcza Emberiza calandra w Beskidzie Wyspowym w roku 2007
Łukasz Kajtoch

 

    Zagadka
258
 
 

Jaki to ptak? 53: Skowrończyk krótkopalcowy Calandrella brachydactyla
Jan Lontkowski

 

    Sprawozdania
260
 
 

Kartoteka Gniazd i Lęgów – 30 lat pracy
Tomasz Wesołowski, Monika Czuchra

 

    Recenzje
245
 
 

Chmielewski S., Fijewski Z., Nawrocki P., Polak M., Sułek J., Tabor J., Wilniewczyc P. 2005. Ptaki Krainy Gór Świętokrzyskich. Monografia faunistyczna. Bogucki Wydawnictwo Naukowe. Kielce–Poznań.
Marek Stajszczyk

 

 

         
  Copyright © 2007-2010, Notatki Ornitologiczne