Tom 50. Zeszyt 2. 2009
75
 
 

Ekologia rozrodu łozówki Acrocephalus palustris w Polsce - analiza kart gniazdowych

Bartłomiej Sklepowicz, Beata Czyż

Abstrakt: Praca podsumowuje wiedzę o lęgowej ekologii łozówki Acrocephalus palustris w Polsce, gatunku, który dotychczas nie został poddany szczegółowej analizie. Informacje o lęgach pochodziły z 260 kart, zgromadzonych w Kartotece Gniazd i Lęgów w latach 1970-2006. Większość gniazd umieszczona była na średniej wysokości 54 cm (zakres 10-150 cm), w roślinności zielnej porastającej brzegi różnego rodzaju zbiorników wodnych. Ponad połowę gniazd znaleziono na pokrzywie Urtica dioica lub na pokrzywie z domieszką innych roślin zielnych. Gniazda chętnie budowane były w nawłoci Solidago sp. (9%). Wraz z upływem sezonu lęgowego gniazda umieszczane były wyżej. Najwcześniejszy lęg rozpoczął się 17 maja; średnia data przystępowania do lęgów przypadła na 9 czerwca. Dominowały lęgi złożone z 5 jaj, a średnia wielkość zniesienia wynosiła 4,52 (zakres 3-6 jaj). Wielkość zniesienia zmniejszała się w miarę upływu sezonu. Straty w lęgach wynosiły 48%. Gniazda z jajami były niszczone częściej (38% gniazd na tym etapie) niż gniazda z pisklętami (9%). Przyczyną największej liczby strat było drapieżnictwo (47%) i pasożytnictwo lęgowe kukułki Cuculus canorus (21,8%).

 

85
 
 

Występowanie dzięciołów: trójpalczastego Picoides tridactylus i białogrzbietego Dendrocopos leucotos w Beskidzie Wyspowym

Łukasz Kajtoch

Abstrakt: W latach 2007-2009 w środkowej części Beskidu Wyspowego na powierzchni ok. 120 km2 badano występowanie i preferencje siedliskowe dwóch najrzadszych europejskich dzięciołów - trójpalczastego i białogrzbietego. Łącznie stwierdzono 10-13 terytoriów lęgowych dzięcioła trójpalczastego i 10-14 terytoriów dzięcioła białogrzbietego. Maksymalne zagęszczenie obu gatunków wyniosło odpowiednio 1,1 i 1,2 teryt./10 km2 powierzchni leśnej. Dzięcioł trójpalczasty zasiedlał bory różnego typu, w wieku ok. 80 lat i starsze, powyżej 650 m n.p.m.: świerkowe (23% teryt.; 30,0 teryt./10 km2), świerkowo-jodłowe (38%; 7,7 teryt./10 km2), świerkowo-liściaste (8%; 10,0 teryt./10 km2) oraz młodsze bory świerkowe (31%; 3,3 teryt./10 km2). Dzięcioł białogrzbiety występował w 80-letnich i starszych lasach: bukowych (57% terytoriów; 7,3 teryt./10 km2), jaworowo-lipowych (7%; 20,0 teryt./10 km2), świerkowo-liściastych (7%; 10,0 teryt./10 km2) oraz dolinnych (29%; 8,0 teryt./10 km2). Ok. 15% stanowisk dzięcioła trójpalczastego i 30% dzięcioła białogrzbietego zlokalizowanych było na obszarach chronionych stanowiących 1% całkowitej powierzchni lasów. W lasach gospodarczych dzięcioły te były obserwowane głównie w miejscach trudno dostępnych, z wysoką liczbą starych, obumierających i martwych drzew. Wielkość populacji dzięcioła trójpalczastego w Beskidzie Wyspowym można szacować na 20-25 par, a dzięcioła białogrzbietego na 25-35 par. Beskid Wyspowy zasiedla znaczny odsetek krajowych populacji obu badanych gatunków dzięciołów (ok. 5%), dlatego obszar ten powinien zostać uznany za ostoję ptaków i celowe jest objęcie go ochroną jako Obszar Specjalnej Ochrony Ptaków Natura 2000.

 

97
 
 

Awifauna lęgowa Narwiańskiego Parku Narodowego - stan i zmiany

Jacek J. Nowakowski, Andrzej Górski

Abstrakt: W roku 2000 w dolinie Narwi na terenie Narwiańskiego Parku Narodowego wykonano inwentaryzację awifauny lęgowej, głównie gatunków wodno-błotnych. Dane te porównano z wynikami inwentaryzacji przeprowadzonymi w latach 1979-1981 i 1991-1992. W trakcie badań stwierdzono łącznie 201 gatunków ptaków, z których 155 to gatunki lęgowe. Dla 46 gatunków opisano trendy liczebności w omawianym okresie. Spośród nich zanikły 4 gatunki, 32 wyraźnie zmniejszyły liczebność, dla 4 odnotowano wzrost liczebności, a dla 7 nie odnotowano zmian liczebności. Spośród gatunków, które obniżyły swoją liczebność, 15 wykazuje spadek liczebności w całym swoim zasięgu występowania, ale dla 18 gatunków negatywny trend dotyczy tylko populacji zasiedlających Narwiański PN. Zaobserwowane trendy wynikają ze zmian środowiskowych na terenie Parku. Najważniejsze z nich to: trwałe obniżenie poziomu wody, zaniechanie gospodarki łąkowo-pastwiskowej prowadzące do zmniejszenia powierzchni łąk, pastwisk oraz turzycowisk na korzyść trzcinowisk i łozowisk. Istotnym czynnikiem wpływającym na liczebność ptaków wodno-błotnych na obszarze Narwiańskiego PN może być także presja drapieżnicza.

 

111
 
 

Rzadkie ptaki obserwowane w Polsce w roku 2008
Komisja Faunistyczna

 

    Notatki
143
 
 

Zagęszczenie i siedliska wykorzystane przez kuropatwy Perdix perdix na Wyżynie Lubelskiej w okresie jesień-wiosna 2006/2007
Marian Flis

 

146
 
 

Liczne zimowanie grzywaczy Columba palumbus w Szczecinie w latach 2002-2006 Michał Jasiński, Sebastian Guentzel, Dariusz Wysocki

 

    Zagadka
150
 
 

Jaki to ptak? 55: Błotniak stawowy Circus aeruginosus
Jan Lontkowski

 

    Recenzje
152
 
 

Tryjanowski P., Kuźniak S., Kujawa K., Jerzak L. 2009. Ekologia ptaków krajobrazu rolniczego. Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań
Artur Goławski

 

 

         
  Copyright © 2007-2010, Notatki Ornitologiczne